Κατακλίσεις

Τι είναι οι κατακλίσεις;

Οι κατακλίσεις είναι τραύματα του δέρματος και του υποκείμενου ιστού που προκαλούνται από την παρατεταμένη πίεση του δέρματος. Μπορεί να δημιουργηθούν μέσα σε λίγες ώρες και να επιδεινωθούν ραγδαία μέσα σε λίγες μέρες. Δημιουργούνται κυρίως σε άτομα κατακεκλιμένα που πάσχουν από ασθένειες που δεν τους επιτρέπουν να κινούνται καθόλου στο κρεβάτι. Η κακή θρέψη και τα συνοδά νοσήματα όπως ο σακχαρώδης διαβήτης και οι αγγειακές διαταραχές αποτελούν επιβαρυντικούς παράγοντες για την εξέλιξη της κατάκλισης.

Οι κατακλίσεις διακρίνονται σε στάδια ανάλογα με το βάθος επέκτασης. Μπορεί να αφορούν μόνο την επιδερμίδα αλλά στο τελικό στάδιο μπορεί να φτάσουν μέχρι και το κόκκαλο.

Συχνότερα εντοπίζονται σε:

• Κόκκυγα
• Πτέρνες
• Γλουτούς
• Σπονδυλική στήλη

Ποια είναι τα στάδια των κατακλίσεων;

Οι κατακλίσεις διακρίνονται σε τέσσερα στάδια, ανάλογα με το βάθος και τη σοβαρότητα της βλάβης που έχει προκληθεί στο δέρμα και στους υποκείμενους ιστούς. Η ταξινόμηση αυτή βοηθά τον ιατρό να αξιολογήσει τη βαρύτητα της κατάστασης και να επιλέξει την κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.

Στάδιο 1: Παρατηρείται ερυθρότητα ή αποχρωματισμός του δέρματος στο σημείο πίεσης. Η περιοχή μπορεί να εμφανίζει θερμότητα, ελαφρύ οίδημα ή σκλήρυνση, χωρίς όμως να υπάρχει ανοιχτή πληγή.

Στάδιο 2: Υπάρχει απώλεια μέρους του πάχους του δέρματος και δημιουργείται ένα επιφανειακό έλκος. Η βλάβη μπορεί να μοιάζει με εκδορά, γδάρσιμο ή μικρή φλύκταινα.

Στάδιο 3: Παρατηρείται σημαντική απώλεια δερματικού ιστού και νέκρωση των υποκείμενων ιστών. Το έλκος επεκτείνεται βαθύτερα, φτάνοντας μέχρι τον υποδόριο και τον λιπώδη ιστό.

Στάδιο 4: Πρόκειται για το πιο σοβαρό στάδιο, στο οποίο υπάρχει εκτεταμένη καταστροφή των ιστών. Η βλάβη μπορεί να φτάσει μέχρι τους μύες, τους τένοντες ή ακόμη και τα οστά.

Από τι προκαλούνται;

Το κύριο αίτιο δημιουργίας των κατακλίσεων είναι η παρατεταμένη πίεση του δέρματος σε συγκεκριμένα σημεία με αποτέλεσμα να εμποδίζεται η αιμάτωση του δέρματος στα σημεία αυτά. Το αίμα μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς και επομένως με την πίεση αυτή διακόπτεται η παροχή οξυγόνου σε αυτούς τους ιστούς και οδηγεί στην σταδιακή νέκρωσή τους.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης κατακλίσεων;

Ορισμένες καταστάσεις και συνήθειες μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης κατακλίσεων. Οι σημαντικότεροι παράγοντες κινδύνου είναι οι εξής:

• Ακινησία: Η αδυναμία αλλαγής θέσης στο κρεβάτι ή στην καρέκλα, λόγω ασθένειας ή τραυματισμού, αυξάνει την πίεση σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος.
• Υποκείμενα νοσήματα: Παθήσεις που επηρεάζουν την κυκλοφορία του αίματος, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης ή οι αγγειακές παθήσεις, αυξάνουν τον κίνδυνο βλάβης των ιστών.
• Ακράτεια: Η παρατεταμένη επαφή του δέρματος με ούρα ή κόπρανα μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό και να καταστήσει το δέρμα πιο ευάλωτο.
• Τριβή, πίεση και υγρασία: Εξωτερικοί παράγοντες που επιβαρύνουν το δέρμα και ευνοούν τη δημιουργία ή επιμόλυνση τραυμάτων.
• Κακή διατροφή και αφυδάτωση: Η ανεπαρκής πρόσληψη θρεπτικών συστατικών και υγρών επηρεάζει την υγεία του δέρματος και την αντοχή των ιστών.
• Έλλειψη αισθητικότητας: Σε νευρολογικές παθήσεις ή τραυματισμούς του νωτιαίου μυελού, το άτομο μπορεί να μην αντιλαμβάνεται την πίεση ή τον πόνο και να μην αλλάζει θέση έγκαιρα.
• Προχωρημένη ηλικία: Τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας εμφανίζουν συχνότερα κατακλίσεις, καθώς το δέρμα γίνεται πιο ευαίσθητο και ευάλωτο.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα των κατακλίσεων περιλαμβάνουν τα παρακάτω:

• Αλλαγή του χρώματος του δέρματος στα σημεία πίεσης
• Οίδημα της περιοχής
• Εκροή υγρού από την περιοχή
• Πόνο στην περιοχή
• Πτώση της θερμοκρασίας στη περιοχή της κατάκλισης
• Έντονη μυρωδιά της περιοχής
• Πυρετό

Ποιες επιπλοκές μπορεί να προκαλέσουν οι κατακλίσεις;

Η καθυστερημένη αντιμετώπιση των κατακλίσεων μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές που περιλαμβάνουν:

• Έντονη φλεγμονή της περιοχής η οποία χρήζει εκ του στόματος και σε ορισμένες περιπτώσεις ενδοφλέβια αντιβίωση.
• Μόλυνση η οποία φτάνει ως τα κόκκαλα και προκαλεί οστεομυελίτιδα, κατάσταση που απαιτεί νοσηλεία και ισχυρή ενδοφλέβια αντιβίωση.
• Σηψαιμία, δηλαδή γενικευμένη μόλυνση όλου του οργανισμού. Η κατάσταση αυτή είναι επικίνδυνη για τη ζωή του ασθενούς.
• Καρκίνο. Μακροχρόνια οι πληγές που δεν επουλώνουν ( έλκη Marjolin’s ) μπορεί να οδηγήσουν στη δημιουργία συγκεκριμένου τύπου καρκίνου.

Πώς αντιμετωπίζονται οι κατακλίσεις;

Η θεραπεία των κατακλίσεων είναι αρμοδιότητα του Γενικού Χειρουργού. Είναι μια διαδικασία μακροχρόνια καθώς οι κατακλίσεις δημιουργούνται εύκολα αλλά κλείνουν δύσκολα. Αρχικά περιλαμβάνει την πλήρη εκτομή του νεκρωτικού ιστού μέχρι το βάθος που φτάνει το έλκος. Στη συνέχεια πρέπει να γίνεται καθημερινό πλύσιμο της περιοχής με αντισηπτικό υλικό και καθημερινές αλλαγές με ειδικά υλικά ( εξειδικευμένα επιθέματα και ειδικές γάζες που συνταγογραφούνται) μέχρι να κλείσει η πληγή. Η όλη διαδικασία μπορεί να κρατήσει και μήνες.

Πώς μπορούν να προληφθούν;

Υπάρχουν ορισμένα μέτρα τα όποια θα μας βοηθήσουν να αποφύγουμε τη δημιουργία κατακλίσεων. Αυτά περιλαμβάνουν :

• Αλλαγή στάσης του σώματος κάθε μερικές ώρες ώστε να μην δέχεται πίεση όλο το 24ωρο το ίδιο σημείο του σώματος.
• Αν είναι εφικτό κάθισμα σε καρέκλα για κάποιες ώρες το 24ωρο.
• Τοποθέτηση ειδικού στρώματος για κατακλίσεις σε κάθε κατακεκλιμένο ασθενή. Το ειδικό αυτό στρώμα έχει την ικανότητα να μειώνει τις πιέσεις που δέχεται το δέρμα.
• Καθημερινό καλό καθάρισμα του δέρματος που δέχεται αυξημένη πίεση και τοποθέτηση ειδικών προστατευτικών αλοιφών.
• Καθημερινός έλεγχος της περιοχής και σε υποψία κατάκλισης επίσκεψη από Γενικό Χειρουργό

Ο Γενικός Χειρουργός Αλέξανδρος Κυρίτσης βρίσκεται στη διάθεσή σας για την έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση των κατακλίσεων. Εάν εσείς ή κάποιο οικείο σας πρόσωπο παρουσιάζει σημάδια κατάκλισης, η έγκαιρη αξιολόγηση από ειδικό είναι σημαντική για την αποφυγή επιπλοκών. Επικοινωνήστε με τον ιατρό για σωστή καθοδήγηση και την κατάλληλη αντιμετώπιση της πάθησης.

 

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Links:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bed-sores/symptoms-causes/syc-20355893

https://www.nhs.uk/conditions/pressure-sores/