Ακράτεια

ΑΚΡΑΤΕΙΑ

Η ακράτεια κοπράνων ή αερίων δεν αποτελεί συχνό εύρημα αλλά όταν εμφανίζεται αποτελεί ένα βασανιστικό πρόβλημα για τους ασθενείς που μπορεί να επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό την προσωπική και κοινωνική τους ζωή. Η ακράτεια συνήθως αφορά μόνο αέρια ή μικρές ποσότητες κοπράνων αλλά σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αφορά και μεγάλες ποσότητες κοπράνων. Κάποιοι ασθενείς που πάσχουν από ακράτεια έχουν την αίσθηση για αφόδευση αλλά δεν προλαβαίνουν να φτάσουν στην τουαλέτα.

Αιτιολογία
Η ακράτεια μπορεί να προκληθεί από συνδυασμό των παρακάτω:

  • Τραυματισμό των μυών του πρωκτού. Ο τραυματισμός κυρίως του έσω και έξω σφιγκτήρα μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλου βαθμού ακράτεια και αποτελεί την συνηθέστερη αιτία. Η κάκωση  των μυών προέρχεται από φυσιολογικούς τοκετούς, από κάποιο τραυματισμό της περιοχής και από το πρωκτικό σεξ.
  • Τραυματισμό των νευρών της πυέλου. Οποιοσδήποτε τραυματισμός σε νεύρα που ελέγχουν τους σφιγκτήρες μυς του πρωκτού ή παρέχουν αισθητικότητα στο έντερο μπορεί να οδηγήσει σε ακράτεια. Ο τραυματισμός των νευρών μπορεί να προκληθεί από φυσιολογικό τοκετό, εγκεφαλικό, κάκωση της σπονδυλικής στήλης. Παράλληλα, κάποιες παθήσεις όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας και ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να προκαλέσουν τραυματισμό στα νεύρα και να οδηγήσουν σε κάποιου βαθμού ακράτεια.
  • Χρόνια δυσκοιλιότητα η οποία οδηγεί στο σχηματισμό στερεών και σκληρών κοπράνων που πιέζουν εσωτερικά τον πρωκτό κατά την αφόδευση και μπορεί να προκαλέσουν βλάβες στους μυς του πρωκτού.
  • Χρόνια διάρροια η οποία δύσκολα ελέγχεται από τον πρωκτό και μπορεί εύκολα να προκαλέσει μικρού βαθμού ακράτεια.
  • Αιμορροΐδες. Ειδικά η μεγάλου βαθμού αιμορροΐδες εμποδίζουν τον πρωκτό να κλείσει τελείως και μπορεί να οδηγήσουν σε κάποιου βαθμού ακράτεια.
  • Χειρουργεία στην περιοχή μπορεί να προκαλέσουν κακώσεις στους μυς και στα νεύρα.
  • Ορθοκήλη
  • Πρόπτωση ορθού

Προδιαθεσικοί παράγοντες
Αυξημένο ρίσκο για την εμφάνιση ακράτειας έχουν:

  • Άτομα ηλικίας άνω των 65
  • Γυναίκες και ειδικά αυτές που έχουν φυσιολογικούς τοκετούς
  • Άτομα που πάσχουν άνοια, σακχαρώδη διαβήτη και σκλήρυνση κατά πλάκας
  • Άτομα με πολλαπλά χειρουργεία στον πρωκτό και κάτω κοιλία

Διάγνωση
Για τη διάγνωση του βαθμού της ακράτειας απαραίτητη είναι η κλινική εξέταση από εξειδικευμένο πρωκτολόγο. Εξετάσεις που μπορούν να βοηθήσουν στην διερεύνηση της ακράτειας είναι:

  • Δακτυλική εξέταση κατά την οποία εξετάζουμε το εσωτερικό του πρωκτού και εκτιμούμε την ακεραιότητα των σφιγκτήρων
  • Μανομετρία πρωκτού με την οποία μετράμε την λειτουργικότητα των σφιγκτήρων μυών του πρωκτού
  • Ενδοορθικός υπέρηχος με τον οποίο εντοπίζουμε τυχόν τραυματισμούς στους σφιγκτήρες μυς
  • Πρωκτογραφία ( αφοδευσιογράφημα ) με την οποία με τη βοήθεια του ακτινολογικού βλέπουμε τη διαδικασία αφόδευσης και παρατηρούμε τυχόν δυσλειτουργίες κατά την κένωση
  • Κολονοσκόπηση με την οποία βλέπουμε με κάμερα όλο το παχύ έντερο
  • Μαγνητική τομογραφία πρωκτού
  • Τεστ με μπαλόνι. Φουσκώνουμε ένα μικρό ειδικό μπαλόνι με νερό και το τοποθετούμε στο εσωτερικό του πρωκτού. Στη συνέχεια ζητάμε από τον ασθενή να το αφοδεύσει. Αν χρειαστεί παραπάνω από 1-2 λεπτά για να το αφοδεύσει τότε πιθανότατα υπάρχει κάποιου είδους διαταραχή στο μηχανισμό αφόδευσης

Θεραπεία
Σε περιπτώσεις ήπιας ακράτειας συνήθως δεν απαιτείται χειρουργική παρέμβαση. Σε περιπτώσεις με δυσκοιλιότητα ή διάρροια δίνεται κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή. Ειδικά εκπαιδευμένοι φυσιοθεραπευτές μέσω απλών ασκήσεων μπορούν να βοηθήσουν στην ενδυνάμωση των μυών της πυέλου και να μειώσουν το βαθμό της ακράτειας. Ακόμη, σε κάποιες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ενέσιμοι ειδικοί παράγοντες οι οποίοι δημιουργούν πεπαχυμένο τοίχωμα στον πρωκτό που συμβάλλει στην αποφυγή ακράτειας. Τέλος με την τοποθέτηση ειδικού διεγέρτη διεγείρονται τα νεύρα που συμμετέχουν στη διαδικασία της αφόδευσης αναστέλλοντας σε κάποια βαθμό την ακράτεια.
Σε βαρύτερες περιπτώσεις ακράτειας προχωράμε σε χειρουργική παρέμβαση η οποία περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

  • Σφιγκτηροπλαστική. Στην περίπτωση αυτή αναγνωρίζουμε τους μυς που έχουν υποστεί εστιακή ρήξη και πραγματοποιούμε συρραφή τους χειρουργικά
  • Χειρουργική επέμβαση σε περίπτωση ορθοκήλης, πρόπτωση ορθού ή αιμορροΐδων
  • Δημιουργία επιπλέον σφιγκτήρα μέσω μεταφοράς μυός από τον μηρό
  • Δημιουργία καινούργιου τεχνητού σφιγκτήρα  μέσω συσκευής που περιβροχίζει τον πρωκτό και φουσκώνει – ξεφουσκώνει με ειδική αντλία
  • Δημιουργία λαπαροσκοπικής μόνιμης κολοστομίας επί αποτυχίας των άλλων χειρουργικών μεθόδων

Link
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/fecal-incontinence/symptoms-causes/syc-20351397
https://www.nhs.uk/conditions/bowel-incontinence/
https://www.healthline.com/health/bowel-incontinence#treatment